ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เผยแพร่ร่างหลักเกณฑ์รอบสองซึ่งหากมีผลใช้บังคับแล้ว จะทำให้ธนาคารและแอปเงินอิเล็กทรอนิกส์ไม่สามารถใช้รหัสใช้ครั้งเดียว (OTP) ที่ส่งทาง SMS หรืออีเมลเป็นปัจจัยยืนยันตัวตนสำหรับธุรกรรมดิจิทัลที่มีความเสี่ยงสูงได้อีก การรับฟังความคิดเห็นสิ้นสุดวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 ร่างนี้ยังไม่มีผลบังคับใช้ หากคุณใช้แอปธนาคารไทย PromptPay หรือวอลเล็ตเงินอิเล็กทรอนิกส์ภายใต้การกำกับ ต่อไปนี้คือสิ่งที่ร่างจะเปลี่ยนสำหรับการโอน ถอน และปรับวงเงินในชีวิตประจำวัน และสิ่งที่เตรียมได้ระหว่างรอประกาศฉบับสุดท้าย
ตรวจทาน 6 พฤศจิกายน 2569 เทียบหน้าเว็บรับฟังความคิดเห็นของ ธปท. และไฟล์ PDF ร่าง Digital Channel Security เดือนตุลาคม 2569 สรุปรองจาก Legal500/Tilleke & Gibbins และ MediaNama ใช้เฉพาะเพื่อตรวจจุดที่ปรากฏในร่างแล้ว
ภาพรวมสั้น ๆ
- สถานะ: ร่างรับฟังความคิดเห็น 7 ตุลาคม – 6 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ยังไม่มีผลผูกพัน
- สิ่งที่แทนที่: ประกาศ Mobile Banking Security ปี 2568 ขยายเป็น Digital Channel Security ครอบคลุมแอปมือถือและอินเทอร์เน็ตแบงก์กิ้ง
- ผู้ถูกบังคับใช้: สถาบันการเงิน สถาบันการเงินเฉพาะกิจ ผู้ประกอบธุรกิจเงินอิเล็กทรอนิกส์ ธุรกิจบัตรเครดิต สินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับ และสินเชื่อรายย่อยเพื่อการประกอบอาชีพภายใต้การกำกับ ที่ให้บริการผ่านช่องทางดิจิทัล
- ธุรกรรมเสี่ยงสูงที่ห้ามใช้ OTP ทาง SMS/อีเมลเป็นปัจจัยยืนยัน: โอนให้บุคคลอื่น ถอนเงินสด เบิกวงเงินสินเชื่อ/เครดิต รับเงินที่ตู้ ATM และปรับเพิ่มวงเงินโอน/ถอน ปัจจัยที่อนุญาต ได้แก่ passkey โทเคนฮาร์ดแวร์หรือซอฟต์แวร์ และ OTP ในแอปที่ลงทะเบียนไว้ล่วงหน้า
- SMS/อีเมลยังใช้แจ้งเตือนได้: การแจ้งเตือนนอกช่องทางหลักหลังสมัครหรือทำธุรกรรมเสี่ยงสูงยังอยู่ในร่าง
- เกณฑ์ตรวจใบหน้าเพิ่ม: เปรียบเทียบใบหน้าพร้อมตรวจจับการปลอมแปลงชีวมิติอย่างน้อยเมื่อโอนครั้งเดียว ≥ 50,000 บาท โอนสะสมครบทุก 200,000 บาท ในหนึ่งวัน หรือปรับเพิ่มวงเงินโอนรายวัน ≥ 50,000 บาท
- กฎอุปกรณ์: บัญชีผู้ใช้หนึ่งบัญชีต่อหนึ่งบริการบนหนึ่งอุปกรณ์ ห้ามรันบนเครื่อง root/jailbreak ต้องบล็อกขณะมีแอปควบคุมระยะไกล สปายแวร์ หรือแอป accessibility ที่ใช้ในทางที่เสี่ยง อุปกรณ์ระบบปฏิบัติการเสี่ยงอาจจำกัดเฉพาะโอนบัญชีตนเองหรือเพดาน ≤ 5,000 บาท/วัน
- หากประกาศใช้: โดยทั่วไป 30 วัน หลังประกาศราชกิจจา ข้อ 5.3.1 (2.1)(2) เรื่อง MFA สำหรับการถอน/เบิกบางกรณีมีผลหลัง 90 วัน ช่องลงนามในร่างว่าง ลงวันที่ มกราคม 2570
- ติดต่อรับฟัง: tsd-techpolicy@bot.or.th
เหตุใด ธปท. จึงปรับหลักเกณฑ์ใหม่
ในปี 2568 ธปท. ออกมาตรฐาน Mobile Banking Security สำหรับแอปมือถือของสถาบันการเงิน สถาบันการเงินเฉพาะกิจ และผู้ให้บริการเงินอิเล็กทรอนิกส์ จากนั้นมิจฉาชีพหันไปโจมตีอินเทอร์เน็ตแบงก์กิ้งและแอปที่ไม่ใช่สถาบันการเงิน ร่างใหม่จึงขยายขอบเขตไปยัง “ช่องทางดิจิทัล” ทั้งหมด คืออินเทอร์เน็ตแบงก์กิ้งบวกโมบายแบงก์กิ้ง โดยมุ่งลดภัยทุจริต unauthorized payment fraud รวมถึงการสวมรอยออกซิมและการดักจับ OTP ที่อาศัยรหัสทาง SMS หรืออีเมล
ชื่อร่างประกาศคือประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยเรื่องการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของการให้บริการทางการเงินและการชำระเงินผ่านช่องทางดิจิทัล (Digital Channel Security) เลขที่และวันที่ลงนามใน PDF รับฟังยังว่างอยู่
ใครต้องปฏิบัติตาม
ข้อ 4 ใช้บังคับกับผู้ให้บริการช่องทางดิจิทัลในกลุ่ม
- สถาบันการเงินตามกฎหมายว่าด้วยธุรกิจสถาบันการเงิน
- สถาบันการเงินเฉพาะกิจ
- ผู้ประกอบธุรกิจบริการเงินอิเล็กทรอนิกส์ตามกฎหมายว่าด้วยระบบการชำระเงิน
- ผู้ประกอบธุรกิจบัตรเครดิต
- ผู้ประกอบธุรกิจสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับ
- ผู้ประกอบธุรกิจสินเชื่อรายย่อยเพื่อการประกอบอาชีพภายใต้การกำกับ
หากแอปที่คุณใช้ประจำเป็นธนาคารไทยรายใหญ่ ธนาคารเฉพาะกิจของรัฐ วอลเล็ตที่ได้รับอนุญาต แอปผู้ออกบัตร หรือแอปสินเชื่ออุปโภคภายใต้การกำกับ เมื่อมีประกาศฉบับสุดท้ายแล้วคุณจะอยู่ในขอบเขตนี้
ธุรกรรมเสี่ยงสูง: ไม่ใช้ OTP ทาง SMS/อีเมลเป็นปัจจัย
สำหรับธุรกรรมเสี่ยงสูง ผู้ให้บริการต้องใช้การยืนยันตัวตนหลายปัจจัยที่ฟิชชิงได้ยาก ร่างระบุชัดให้งดใช้ OTP ที่ส่งทาง SMS หรืออีเมลเป็นปัจจัยยืนยันตัวตนสำหรับ
- การโอนเงินไปยังบัญชีบุคคลอื่น
- การเบิกถอนเงินสด การเบิกวงเงินสินเชื่อ การเบิกวงเงินบัตรเครดิตและรับเงินที่ตู้ ATM และ
- การปรับเพิ่มวงเงินโอนหรือถอนรายวัน
ปัจจัยประเภท “สิ่งที่คุณมี” ที่ร่างระบุว่าใช้ได้ ได้แก่ กุญแจเข้ารหัสบนโทเคนฮาร์ดแวร์หรือซอฟต์แวร์ passkey และรหัสใช้ครั้งเดียวที่สร้างในแอปบนอุปกรณ์ที่ผูกไว้ล่วงหน้ากับผู้ให้บริการ
SMS และอีเมลยังถูกระบุเป็นช่องทางแจ้งเตือนผลการทำธุรกรรม (นอกช่องทางหลัก) เพื่อให้คุณพบความผิดปกติได้หลังเกิดเหตุ ข้อห้ามคือการใช้รหัสเหล่านั้นเป็นปัจจัยอนุมัติ ไม่ใช่การห้ามรับข้อความว่ามีการโอนเกิดขึ้น
การโอนระหว่างบัญชีตนเองและธุรกรรมเสี่ยงต่ำอื่น ผู้ให้บริการอาจใช้วิธียืนยันตัวตนอื่นได้หากหน่วยงานบริหารความเสี่ยงให้ความเห็นชอบเป็นลายลักษณ์อักษร
เปรียบเทียบใบหน้าเมื่อยอดสูง
บนแอปมือถือ ผู้ให้บริการต้องเพิ่มการเปรียบเทียบใบหน้าพร้อมเทคนิคตรวจจับการปลอมแปลงชีวมิติอย่างน้อยเมื่อ
- โอนครั้งเดียว ≥ 50,000 บาท
- มูลค่าโอนสะสมครบทุก 200,000 บาท ในรอบหนึ่งวัน หรือ
- ปรับเพิ่มวงเงินโอนรายวัน ≥ 50,000 บาท
อาจมีข้อยกเว้นหากใช้เทคโนโลยีเปรียบเทียบใบหน้าไม่ได้ (เช่น ผู้พิการทางสายตา) โดยต้องมีแนวทางลดความเสี่ยงทดแทน การโอนระหว่างบัญชีตนเองและการโอนประจำอัตโนมัติที่ยืนยันตัวตนไว้แล้วครั้งแรก อาจงดขั้นตอนใบหน้าเพิ่มตามข้อยกเว้นธุรกรรมเสี่ยงต่ำของร่าง — ให้ยืนยันกับธนาคารของคุณว่าจะนำไปใช้อย่างไร
หนึ่งบัญชี หนึ่งเครื่อง โทรศัพท์ที่ปลอดภัยกว่า
ร่างยังเข้มงวดเรื่องการสมัครและการรักษาความปลอดภัยของอุปกรณ์
- บัญชีผู้ใช้หนึ่งบัญชีต่อหนึ่งบริการ และใช้บนหนึ่งอุปกรณ์ของบริการนั้น
- การสมัครช่องทางดิจิทัลใหม่หรือติดตั้งบนเครื่องใหม่ควรมีมาตรการควบคุมความเสี่ยงช่วงต้น (ช่วงพักการใช้ จำกัดเฉพาะธุรกรรมเสี่ยงต่ำ หรือวงเงินชั่วคราวที่ต่ำลง) และแจ้งเตือนนอกช่องทางหลักทันที
- แอปต้องไม่อนุญาตให้ใช้งานบนอุปกรณ์ที่ root หรือ jailbreak
- แอปต้องบล็อกขณะที่มีแอปควบคุมระยะไกล แอป accessibility ที่ไม่จำเป็นและเสี่ยง หรือแอปที่ปกปิด/ขโมยข้อมูลบนหน้าจอทำงานอยู่
- หากระบบปฏิบัติการถูกหน่วยงานด้านความมั่นคงที่เชื่อถือได้ เช่น TB-CERT ระบุว่าเสี่ยง ผู้ให้บริการอาจจำกัดให้โอนได้เฉพาะบัญชีตนเอง หรือเพดานโอนไม่เกินวันละ 5,000 บาท และอาจขอตรวจใบหน้าเพิ่ม
ข้อความโดยไม่แอบแนบลิงก์
ผู้ให้บริการต้องงดแนบลิงก์ใน SMS และอีเมลเป็นค่าเริ่มต้น บนโซเชียลมีเดียต้องไม่วางลิงก์ที่ขอชื่อผู้ใช้ รหัสผ่าน OTP หรือเลขบัตรประชาชน อนุญาตแนบลิงก์ในสามช่องทางนี้ได้เฉพาะเมื่อผู้ใช้ร้องขอเป็นรายครั้ง และต้องสื่อสารชัดว่าเป็นการส่งตามคำร้องขอนั้นเท่านั้น
มาตรการนี้มุ่งเป้าข้อความปลอมแอบอ้างธนาคารและหน้าเว็บหลอกลวง ลิงก์ธนาคารที่ไม่คาดคิดให้ถือว่าอันตรายจนกว่าคุณจะเปิดแอปทางการจากหน้าจอหลักเอง
วันที่มีผลและขอผ่อนผัน
หาก ธปท. ออกประกาศ
- หลักเกณฑ์ส่วนใหญ่ใช้เมื่อพ้นกำหนด 30 วัน นับแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
- ข้อ 5.3.1 (2.1)(2) เรื่อง MFA สำหรับการถอน/เบิก/รับเงินที่ตู้ตามที่ระบุ มีผลเมื่อพ้น 90 วัน นับจากจุดตั้งต้นราชกิจจาเดียวกัน
- ช่องลงนามในร่างยังว่าง ลงวันที่ มกราคม 2570
ผู้ให้บริการที่ปฏิบัติตามทันทีไม่ได้สามารถขอผ่อนผันเป็นรายกรณีตามข้อ 5.4 ตามบทเฉพาะกาล ผู้ที่ปฏิบัติตามไม่ได้มาก่อนวันใช้บังคับต้องยื่นขอภายใน 7 วัน นับแต่วันที่ประกาศมีผล ในระหว่างรอพิจารณา (เป้า 30 วันทำการนับจากเอกสารครบ) ไม่ถือว่าฝ่าฝืนประกาศ
ความหมายต่อชาวต่างชาติที่ใช้แอปไทย
- ไม่มีอะไรเปลี่ยนในข้ามคืน จนกว่าจะมีประกาศสุดท้ายในราชกิจจา ธนาคารยังส่ง OTP ทาง SMS สำหรับโอนตามกฎปัจจุบันได้
- คาดว่าจะมีอัปเดตแอป เมื่อประกาศสุดท้ายออก ธนาคารจะผลักให้ใช้ OTP ในแอป โทเคน หรือ passkey อัปเดตระบบปฏิบัติการและถอดแอปควบคุมระยะไกลหรือ accessibility ที่ไม่รู้จักก่อนเดินทางหรือเปลี่ยนเครื่อง
- อย่าพึ่ง SMS ตลอดไป การสวมรอยซิมและการดัก SMS คือเหตุผลที่ ธปท. ต้องการย้ายรหัสเหล่านี้ออกจากเส้นทางอนุมัติ เมื่อธนาคารพร้อม ให้ใช้การแจ้งในแอปทางการและวิธีผูกอุปกรณ์เป็นหลัก
- ระวังการตรวจใบหน้าเมื่อโอนยอดใหญ่ หากจ่ายค่าเช่า ค่าเทอม หรือธุรกิจเกิน 50,000 บาทต่อครั้ง ควรวางแผนให้พร้อมตรวจใบหน้าในที่แสงดี
- เครื่องเจลเบรกและแอป “ช่วยเหลือ” จะทำให้ใช้ธนาคารไม่ได้ โทรศัพท์ root และแอปซัพพอร์ตระยะไกลหลายตัวจะเข้ากันไม่ได้
- ถามธนาคารว่าจะย้ายผู้ใช้อย่างไร แต่ละรายจะเลือกชุด passkey ซอฟต์โทเคน และ OTP ในแอปภายในกรอบขั้นต่ำของ ธปท.
รายการตรวจ
- ยืนยันว่าการรับฟังปิด 6 พฤศจิกายน 2569 และติดตามประกาศราชกิจจาของ ธปท. ก่อนถือว่าการห้าม OTP ทาง SMS มีผลจริง
- อัปเดตแอปธนาคารและเงินอิเล็กทรอนิกส์ไทย เปิดการแจ้งเตือนพุชทางการ
- เมื่อธนาคารพร้อม ให้ใช้อนุมัติในแอปหรือโทเคนเป็นหลัก อย่าบอกรหัส OTP แก่ผู้โทรหรือแชตแอบอ้างซัพพอร์ต
- หลีกเลี่ยงโทรศัพท์ root/jailbreak สำหรับงานธนาคาร ถอดแอปควบคุมระยะไกลและ accessibility ที่ไม่ใช้
- สำหรับโอน ≥ 50,000 บาท พร้อมเปรียบเทียบใบหน้าเมื่อธนาคารเริ่มใช้
- เพิกเฉยต่อ SMS/อีเมลแนบลิงก์ที่อ้างว่าเป็นธนาคารโดยไม่คาดคิด เปิดแอปจากหน้าจอหลักแทน
- ผู้ให้บริการติดต่อได้ที่ tsd-techpolicy@bot.or.th
แหล่งที่มา
- หน้าเว็บรับฟังความคิดเห็น ธปท. (7 ต.ค. – 6 พ.ย. 2569): ร่าง Digital Channel Security — https://www.bot.or.th/th/laws-and-rules/public-hearing/public-hearing-20261007-digitalchannel.html
- ไฟล์ PDF ร่าง — https://www.bot.or.th/content/dam/bot/documents/th/laws-and-rules/hearing/public-hearing-20261007-digitalchannel.pdf
- สรุป Legal500 / Tilleke & Gibbins — https://www.legal500.com/intelligence/thailand/finance-and-banking/thailand-releases-revised-draft-rules-on-digital-channel-security
- MediaNama: Bank of Thailand proposes tighter checks for mobile and internet payments — https://world.medianama.com/bank-of-thailand-proposes-tighter-checks-for-mobile-and-internet-payments/
ภาพ: "Mobile banking deposit (5494592023)" โดย USAID U.S. Agency for International Development สาธารณสมบัติ ผ่าน Wikimedia Commons
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปสำหรับชาวต่างชาติที่ใช้บริการธนาคารดิจิทัลหรือเงินอิเล็กทรอนิกส์ของไทย ไม่ใช่คำแนะนำด้านการเงิน กฎหมาย หรือความมั่นคงไซเบอร์ ข้อความอธิบายร่างซึ่งอาจเปลี่ยนแปลงก่อนประกาศราชกิจจา โปรดยืนยันข้อกำหนดที่ใช้จริงกับธนาคารหรือผู้ให้บริการเงินอิเล็กทรอนิกส์ของคุณ และกับธนาคารแห่งประเทศไทย ก่อนเปลี่ยนวิธีการยืนยันตัวตนในการชำระเงิน
