สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (สตม.) ยกระดับการตรวจคัดกรอง เด็กสัญชาติไทยอายุต่ำกว่า 18 ปี ที่เดินทางออกนอกราชอาณาจักร เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 สตม. ได้ชี้แจงเอกสารที่บิดามารดาและผู้ใหญ่ที่เดินทางร่วมต้องเตรียมเมื่อออกนอกประเทศ ทุกกรณีต้องมีหนังสือเดินทางที่ยังไม่หมดอายุและสูติบัตรของเด็ก หลายกรณีต้องมีหนังสือยินยอมที่จัดทำต่อหน้าเจ้าหน้าที่และมีอายุ ไม่เกิน 60 วัน ด้วย หากคุณเป็นพ่อหรือแม่ชาวต่างชาติของเด็กไทย หรือเป็นครอบครัวไทย–ต่างชาติที่วางแผนพาลูกไปเยี่ยมญาติช่วงวันหยุด เรื่องนี้จะมีผลกับคุณโดยตรงที่ช่องตรวจขาออก
ตรวจทานล่าสุด: 9 พฤศจิกายน 2569 ตรวจสอบกับประกาศของตรวจคนเข้าเมืองท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ และข่าวภาษาไทยที่รายงานการแถลงของ สตม. เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน
สรุปสั้น
- ใช้กับใคร: เด็ก สัญชาติไทย อายุต่ำกว่า 18 ปีที่เดินทางออกนอกประเทศไทย แม้เด็กจะถือหนังสือเดินทางต่างประเทศด้วย ก็ยังถือเป็นคนสัญชาติไทยในการตรวจนี้
- ต้องมีทุกกรณี: หนังสือเดินทางที่ยังไม่หมดอายุ และ สูติบัตร ของเด็ก ซึ่งใช้ได้ทั้งฉบับจริง สำเนา หรือภาพถ่ายอิเล็กทรอนิกส์บนโทรศัพท์
- เดินทางกับบิดาหรือมารดาฝ่ายเดียว: ต้องมี หนังสือยินยอมจากอีกฝ่ายซึ่งออกโดยหน่วยงานรัฐ และหากบิดามารดาไม่ได้จดทะเบียนสมรสหรือหย่าร้างแล้ว ต้องมีเอกสารแสดงอำนาจปกครองเพิ่มเติม
- เดินทางกับผู้แทนโดยชอบธรรมที่ศาลแต่งตั้ง: ต้องมี สำเนาคำสั่งศาล แต่งตั้งผู้แทนโดยชอบธรรม
- เดินทางกับบุคคลอื่น (ปู่ย่าตายาย ญาติ เพื่อน หัวหน้าทัวร์): ต้องมี หนังสือยินยอมจากบิดาและมารดา หรือผู้แทนโดยชอบธรรม ซึ่งออกโดยหน่วยงานรัฐ
- หนังสือยินยอม ต้องจัดทำ ต่อหน้าเจ้าหน้าที่ ณ สำนักงานเขต ที่ว่าการอำเภอ หรือสถานทูต และต้องมีอายุ ไม่เกิน 60 วัน
- เดินทางเป็นหมู่คณะกับโรงเรียน: สถานศึกษาสังกัดกระทรวงศึกษาธิการหรือสมาคมโรงเรียนนานาชาติสามารถใช้ หนังสือรับรองจากสถานศึกษา แทนได้ โดยต้องผ่านขั้นตอนขอความยินยอมและอนุมัติตามระเบียบของกระทรวงศึกษาธิการ
ทำไม สตม. จึงเข้มงวดขึ้น
พล.ต.ท.นพศิลป์ พูลสวัสดิ์ ผู้บัญชาการสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง พร้อมอธิบดีกรมการปกครอง แถลงมาตรการนี้เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน เป้าหมายคือป้องกันการค้ามนุษย์ การลักพาตัวเด็กข้ามชาติ และการนำเด็กออกนอกประเทศโดยมิชอบ เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบทั้งเอกสารและความสัมพันธ์ระหว่างเด็กกับผู้ร่วมเดินทาง
สตม. ระบุว่าระหว่างเดือนกรกฎาคมถึงตุลาคม 2569 ได้ตรวจคัดกรองเด็กสัญชาติไทยด้วยวิธีนี้ 120 ราย พบพิรุธจากเอกสารและถ้อยคำของมารดาชาวจีนและบิดาชาวไทย 32 ราย ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับขบวนการที่สื่อเรียกว่า "พ่อไทยทิพย์" จึงปฏิเสธการอนุญาตให้เดินทางออก และนำไปสู่การสืบสวนขยายผล จับกุม และดำเนินคดี
เรื่องนี้ไม่ใช่ของใหม่ทั้งหมด เมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 2569 ด่านตรวจคนเข้าเมืองขาออก ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ได้แจ้งครอบครัวว่าเด็กไทยอายุต่ำกว่า 18 ปีต้องแสดงสูติบัตร และหนังสือยินยอมที่ออกโดยหน่วยงานรัฐในกรณีที่จำเป็น ก่อนหน้านั้นโดยทั่วไปใช้เพียงหนังสือเดินทาง การแถลงเมื่อ 4 พฤศจิกายนทำให้เรื่องนี้เป็นแนวทางระดับ สตม. และระบุกรณีที่ต้องมีหนังสือยินยอมอย่างชัดเจน
สี่สถานการณ์การเดินทาง
1. บิดาและมารดาเดินทางไปพร้อมเด็ก
รายการที่ประกาศไม่ได้ระบุเอกสารยินยอมเพิ่มเติมสำหรับกรณีที่บิดามารดาเดินทางไปด้วยกัน ให้เตรียมหนังสือเดินทางและสูติบัตรของเด็ก และตรวจสอบว่าชื่อบิดามารดาในสูติบัตรตรงกับหนังสือเดินทาง หากมีการเปลี่ยนชื่อหรือนามสกุลหลังเด็กเกิด เช่น หลังสมรส ให้นำหลักฐานการเปลี่ยนชื่อไปด้วย เพราะความไม่ตรงกันลักษณะนี้คือสิ่งที่เจ้าหน้าที่ถูกสั่งให้ตรวจสอบ
2. บิดาหรือมารดาฝ่ายเดียวพาเด็กเดินทาง
กรณีนี้เป็นกรณีที่พ่อแม่ชาวต่างชาติพลาดบ่อยที่สุด ฝ่ายที่ ไม่ได้ เดินทางต้องให้ความยินยอม ด้วยตนเองต่อหน้าเจ้าหน้าที่ ที่สำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอในประเทศไทย หรือที่สถานทูตไทยในต่างประเทศ จดหมายที่เซ็นเองหรือมีพยานแบบส่วนตัวไม่ใช่ขั้นตอนที่ สตม. ระบุ หากบิดามารดาไม่เคยจดทะเบียนสมรสหรือหย่าร้างแล้ว ต้องนำเอกสารแสดงว่าใครเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองไปด้วย ประกาศไม่ได้ระบุว่าเอกสารใดใช้ได้บ้าง จึงควรสอบถามสำนักงานเขตหรืออำเภอว่ากรณีของคุณต้องใช้อะไร
3. ผู้แทนโดยชอบธรรม (ผู้ปกครอง) พาเด็กเดินทาง
นอกจากหนังสือเดินทางและสูติบัตรแล้ว ต้องมีสำเนา คำสั่งศาล แต่งตั้งผู้แทนโดยชอบธรรม
4. บุคคลอื่นพาเด็กเดินทาง
ปู่ย่าตายาย ลุงป้าน้าอา พี่เลี้ยง หรือเพื่อนของครอบครัว ต้องมีหนังสือยินยอมจาก ทั้งบิดาและมารดา หรือผู้แทนโดยชอบธรรม ซึ่งออกโดยหน่วยงานรัฐ และใช้เงื่อนไข 60 วันเช่นเดียวกัน
คำแนะนำสำหรับครอบครัวไทย–ต่างชาติ
- นับ 60 วันย้อนจากวันเดินทาง ไม่ใช่วันจองตั๋ว หนังสือยินยอมที่ทำในเดือนกันยายนสำหรับเที่ยวบินปลายธันวาคมจะหมดอายุแล้ว ควรนัดสำนักงานเขต อำเภอ หรือสถานทูตในช่วงใกล้วันเดินทาง
- วางแผนสำหรับฝ่ายที่ไม่ได้เดินทาง หากอยู่ต่างประเทศ สามารถทำหนังสือยินยอมที่สถานทูตหรือสถานกงสุลไทยได้ ควรสอบถามเอกสารที่ต้องใช้ล่วงหน้า
- พกทั้งฉบับจริงและภาพถ่าย ภาพถ่ายสูติบัตรบนโทรศัพท์ใช้ได้ แต่ประกาศไม่ได้ระบุว่าภาพถ่ายหนังสือยินยอมหรือคำสั่งศาลใช้ได้หรือไม่ จึงควรพกเอกสารกระดาษไปด้วย
- เด็กสองสัญชาติก็อยู่ในข่ายนี้ มาตรการนี้ใช้กับเด็กสัญชาติไทย เด็กที่มีพ่อหรือแม่เป็นคนไทยและถือหนังสือเดินทางต่างประเทศด้วยจึงควรถือว่าอยู่ในข่าย พกหนังสือเดินทางทั้งสองเล่ม และให้ชื่อบนตั๋วตรงกับหนังสือเดินทางที่ใช้แสดง
- เผื่อเวลาที่ด่านขาออก เจ้าหน้าที่อาจไม่อนุญาตให้เดินทางออกระหว่างตรวจสอบข้อสงสัย ซึ่งอาจทำให้ตกเครื่องได้ ช่วงเทศกาลเดือนธันวาคมควรไปสนามบินเร็วกว่าปกติ
- กรณีไปกับโรงเรียน: หากเด็กไปแลกเปลี่ยนหรือแข่งกีฬา ให้ยืนยันกับโรงเรียนว่าออกหนังสือรับรองแล้ว และผ่านขั้นตอนขอความยินยอมตามระเบียบของกระทรวงศึกษาธิการหรือสมาคมโรงเรียนนานาชาติแล้ว
ก่อนถึงวันเดินทาง ควรไล่เช็กอีกครั้งว่าเอกสารตรงกับสถานการณ์ของคุณหรือไม่ หากบิดามารดาเดินทางไปพร้อมกัน ให้เน้นหนังสือเดินทางและสูติบัตรของเด็ก รวมถึงความตรงกันของชื่อ หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ได้ไป หรือให้บุคคลอื่นพาไป ต้องมีหนังสือยินยอมที่ทำต่อหน้าเจ้าหน้าที่และมีอายุไม่เกิน 60 วันตามที่ สตม. ระบุ ประกาศของตรวจคนเข้าเมืองท่าอากาศยานสุวรรณภูมิและรายงานข่าวเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน ย้ำจุดเดียวกันนี้ อย่ารอทำเอกสารในวันออกเดินทาง
รายการตรวจสอบก่อนเดินทาง
- หนังสือเดินทางของเด็ก (ไทยหรือประเทศอื่น) ที่ยังไม่หมดอายุตลอดการเดินทาง
- สูติบัตรของเด็ก: ฉบับจริง สำเนา หรือภาพถ่ายที่ชัดเจนบนโทรศัพท์ ตามที่ประกาศระบุว่าใช้ได้ทั้งสามแบบ
- หากบิดาหรือมารดาฝ่ายหนึ่งไม่ได้เดินทาง: หนังสือยินยอมที่ทำต่อหน้าเจ้าหน้าที่ ณ สำนักงานเขต ที่ว่าการอำเภอ หรือสถานทูต อายุไม่เกิน 60 วัน ณ วันเดินทาง ไม่ใช่จดหมายเซ็นเองแบบส่วนตัว
- หากบิดามารดาไม่ได้จดทะเบียนสมรสหรือหย่าร้าง: เอกสารแสดงอำนาจปกครอง และสอบถามสำนักงานเขตหรืออำเภอล่วงหน้าว่าต้องใช้อะไรบ้าง
- หากเดินทางกับผู้แทนโดยชอบธรรม: สำเนาคำสั่งศาลแต่งตั้งผู้แทนโดยชอบธรรม
- หากเดินทางกับบุคคลอื่น เช่น ปู่ย่าตายาย ญาติ หรือเพื่อนของครอบครัว: หนังสือยินยอมจากบิดาและมารดาหรือผู้แทนโดยชอบธรรมที่จัดทำอย่างเป็นทางการ
- ชื่อในเอกสารทุกฉบับตรงกัน และมีหลักฐานหากเคยเปลี่ยนชื่อหรือนามสกุลหลังเด็กเกิด
- เผื่อเวลาที่สนามบิน โดยเฉพาะช่วงเทศกาล เพราะเจ้าหน้าที่อาจตรวจสอบเพิ่มหากพบข้อสงสัย
แหล่งที่มา
- ตรวจคนเข้าเมืองท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ข้อปฏิบัติกรณีเด็กสัญชาติไทยที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปีบริบูรณ์เดินทางออกไปนอกราชอาณาจักร: https://bkk-airport.immigration.go.th/?p=5032
- ผู้จัดการออนไลน์ 4 พฤศจิกายน 2569 ผบช.สตม. ยกระดับคัดกรองเด็กต่ำกว่า 18 ปี สกัด "พ่อไทยทิพย์": https://mgronline.com/crime/detail/9690000105755
- ข่าวสด 4 พฤศจิกายน 2569: https://www.khaosod.co.th/around-thailand/news_10460445
- The Nation 4 สิงหาคม 2569 ประกาศเรื่องสูติบัตรที่สุวรรณภูมิ: https://www.nationthailand.com/news/general/40069361
- ASEAN NOW พฤศจิกายน 2569: https://aseannow.com/thailand-news/thailand-tightens-exit-checks-for-children-under-18-r4733/
ภาพ: "Suvarnabhumi Airport Departures Hall Bangkok Thailand" โดย Khaosaming จาก Wikimedia Commons สัญญาอนุญาต CC BY-SA 3.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปสำหรับครอบครัวที่เดินทางกับเด็กสัญชาติไทย ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย และ Foreigner's Thailand ไม่ใช่ตัวแทนด้านวีซ่า ข้อกำหนดและแนวปฏิบัติของเจ้าหน้าที่อาจเปลี่ยนแปลงได้ และบางกรณี (ข้อพิพาทเรื่องอำนาจปกครอง การรับบุตรบุญธรรม การตั้งครรภ์แทน) อาจต้องใช้เอกสารเพิ่มเติม ก่อนเดินทางควรตรวจสอบกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง สำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอ หรือสถานทูตหรือสถานกงสุลไทย
